Nowe warunki techniczne dla budynków

Zmiany wprowadzone w grudniu ubiegłego roku to ostatni etap zaostrzania wymagań względem izolacyjności cieplnej obiektów budowlanych. Dzięki temu potrzebujemy mniej energii do ich ogrzania i w rezultacie możemy stosować niskotemperaturowe źródła ciepła. Nowe warunki techniczne obniżają zatem dopuszczalny współczynnik przenikania ciepła dla większości przegród oddzielających wnętrze budynku od otoczenia. Niższy jest też wskaźnik zapotrzebowania na energię pierwotną, czyli tę, którą musimy dostarczyć do obiektu, aby efektywnie go ogrzać i przygotować ciepłą wodę użytkową dla jego mieszkańców.

Izolacyjność termiczna przegród

Oszczędność energii w budownictwie mieszkalnym to jedno z największych wyzwań w branży. Aby spełnić wymagania domu energooszczędnego bądź pasywnego, budynek musi mieć odpowiednio skonstruowane i wykonane przegrody oddzielające jego wnętrze od otoczenia. Stąd taki nacisk na parametry termoizolacyjne ścian, dachów, podłóg, stropów i stolarki otworowej. Zgodnie z nowymi warunkami technicznymi współczynnik przenikania ciepła U dla przegród w budynkach mieszkalnych nie może być wyższy niż [W/m2 x K]:

• 0,2 dla ścian zewnętrznych w standardzie NF40;

• 0,12 dla ścian zewnętrznych w standardzie N15;

• 0,15 dla dachów, stropodachów i stropów nad pomieszczeniami nieogrzewanymi (dla budynków NF15 – 0,12);

• 0,30 dla podłóg na gruncie (budynki NF40 – 0,25; NF15 – 0,12);

• 0,90 dla okien fasadowych i balkonowych;

• 1,1 dla okien połaciowych;

• 1,3 dla drzwi zewnętrznych i łączących pomieszczenia ogrzewane z nieogrzewanymi.

Konsekwencje dla konstrukcji ścian zewnętrznych

Rosnące wymagania ciepłochronne wobec ścian zewnętrznych w sposób istotny wpływają na ich konstrukcję. Wraz z obniżaniem dopuszczalnej wartości współczynnika U wzrasta ich grubość. Aby temu zapobiec, rozdzielono funkcję nośną i izolacyjną. Przed wprowadzeniem ostatnich zmian mur miał conajmniej 18 cm, termoizolacja zaś około 20. Szacuje się, że teraz warstwa docieplenia ścian będzie grubsza o kolejne 2 cm, dachu zaś o 4.

Jeżeli nie chcemy nadmiernie pogrubiać ścian (im grubsza ściana, tym trudniej dobrze doświetlić wnętrze, a im grubsza termoizolacja, tym trudniej stabilnie ją przymocować do ściany), musimy szukać albo ścian budowanych w technologiach alternatywnych (np. szkieletowe domy drewniane, prefabrykowane ściany z keramzytobetonu), albo stosować materiały ociepleniowe nowej generacji. Są one co prawda droższe niż styropiany i wełny stosowane dotychczas, ale za to cieńsze.

Zapotrzebowanie budynków na energię

Nowe warunki techniczne wprowadzają kolejne ograniczenie zużycia energii określanego za pomocą współczynnika Ep. Do 30 grudnia 2020 roku było to 95 kW/m2/rok, teraz jest to 70 kW/m2/rok.

Ep oznacza roczne zapotrzebowanie budynku na energię nieodnawialną, którą trzeba do niego dostarczyć na potrzeby ogrzewania, przygotowania ciepłej wody użytkowej, wentylacji, chłodzenia i oświetlenia. Określając go, uwzględnia się dosłownie wszystko, co zużywa energię przeznaczoną z jakimkolwiek ogrzewaniem czy oświetleniem (na przykład pracę pomp obiegowych do kotłów c.o.). 70 kW/m2/rok zatem to naprawdę mało.

Żeby aż tak ograniczyć wskaźnik Ep, trzeba projektować instalacje wykorzystujące nowoczesne rozwiązania, a do ogrzewania najlepiej stosować odnawialne źródła ciepła. Dlaczego, skoro o ilości energii potrzebnej do ogrzania domu decyduje jego kubatura i konstrukcja przegród?

Zastosowane źródło energii cieplnej nie zmniejszy rzecz jasna zapotrzebowania domu na ciepło niezbędne do jego skutecznego ogrzania i przygotowanie wystarczającej ilości ciepłej wody użytkowej. Ale Ep to wskaźnik energii nieodnawialnej, do wyliczenia jego wartości stosuje się więc specjalny współczynnik (w_i), który uwzględnia pochodzenie wykorzystywanej energii: gaz, olej, prąd z sieci energetycznej, OZE itd. Najwyższe w_i ma prąd z sieci (3,0), a najniższe OZE (0,0). W rezultacie ten sam dom może mieć wyższy lub niższy wskaźnik Ep, w zależności od tego czym jest ogrzewany.

I to niestety bywa nadużywane przez projektantów. Dzięki wprowadzeniu do planowanego systemu grzewczego na przykład kotła na pelet drzewny albo dodaniu do niego kominka opalanego drewnem uzyskują wymagany współczynnik Ep. Na papierze wygląda to dobrze, ale niekoniecznie przełoży się na oszczędności dla właściciela domu. Przekonali się o tym ci, którzy swego czasu mieli nadzieję zmniejszyć koszty ogrzewania, wymieniając kocioł c.o. na bardziej nowoczesny, sterowany, niskotemperaturowy itp. Szybko okazało się, że nie przynosi to oczekiwanych efektów. Aby faktycznie zaoszczędzić na ogrzewaniu, musieli jeszcze przeprowadzić termomodernizację domu!

Okres przejściowy

W pierwotnej wersji nowe warunki techniczne miały dotyczyć wszystkich budynków, które:

• otrzymają pozwolenie na budowę po 31 grudnia 2020 roku;

• mają być realizowane na podstawie projektów, które nie przeszły pełnej procedury udzielania pozwolenia na budowę przed 1 stycznia 2021 roku (projekt taki należało dostosować do nowych wymagań);

• będą modernizowane i rozbudowywane po 31 grudnia 2020 roku.

W związku z pandemią COVID-19, która wydłużyła okres oczekiwania na decyzję o pozwoleniu na budowę do 65 dni, przedstawiciele branży zaapelowali do władz o wprowadzenie stosownego okresu przejściowego. W rezultacie zmiana przepisu zaostrzającego współczynniki Ep oraz U nie obejmie „spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 31 grudnia 2020 r.”, w których inwestor:

• złożył wniosek o pozwolenie na budowę, zatwierdzenie projektu budowlanego, zmianę pozwolenia na budowę, na wznowienie robót budowlanych lub o zatwierdzenie zamiennego projektu budowlanego albo projektu zagospodarowania działki lub terenu bądź projektu architektoniczno-budowlanego;

• zgłosił budowę lub wykonanie robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.

Okres przejściowy obejmuje także sprawy, w których została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę lub odrębna decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego.

EA